Home

Sofismoj estas artifikaj, trompaj rezonoj, kiujn kelkaj grekaj duonfilozofoj elpensis, por ekzameni la pensokapablon de siaj lernantoj.

Komplikaĵo

Jen la rafinita afero inter Protagoro (Protagoras) kaj Eŭatlo (Eŭathlos). Protagoro entreprenas la instruadon de Eŭatlo en la jurscienco sub la kondiĉo, ke Eŭatlo pagu la duonon de la honorario ĉe komenco de la kurso, la alian duonon, kiam li estos gajninta sian unuan proceson. Kiam la instruado estas finita, Eŭatlo deklaras, ke li ne praktikos la jursciencon, ne kondukos procesojn nek defendos kiel advokato; sekve li ne povas gajni proceson, kaj sekve, laŭ la kondiĉo, li ne estas devigita pagi la duan duonon de la honorario.

Sed Protagoro diras: “Tiukaze mi akuzos vin”. Eŭatlo respondas: “Ankaŭ tiel vi ne ricevos monon. Ĉar mi estos mia propra advokato. Se la kortumo juĝos, ke mi pagu, mi per tio perdos mian unuan proceson kaj, pro nia kondiĉo, ne pagos. Sed se la juĝistoj mem decidos, ke mi ne pagu, mi ne pagos laŭ tiu juĝo.”

Protagoro respondas: “Tute erare! Ĉar se la kortumo decidos, ke vi pagu, vi devos pagi, aŭ la juĝistoj vin devigos. Sed se ili decidos, ke vi ne pagu, tiam vi per tio gajnos vian unuan proceson kaj devos pagi laŭ nia kontrakto.”

Kiu de ambaŭ estas prava? Kaj kion vi diras pri la afero? Kaj kio estus verŝajne la verdikto de moderna juĝistaro?

– – – –

Ambaŭ estas pravaj kaj malpravaj; la afero estas nesolveble interplektita. Sed moderna juĝisto certe kondamnos Eŭatlo-n, ĉar per artifikoj li volas sian instruiston trompi pri la mono, kiun ĝuste li pretendas por sia laboro. La rifuzo de la jurista praktikado estas trompa elturniĝo, ĉar en la kontrakto la esprimo “unua proceso” certigas, ke li kondukos tian proceson.

teksto de Paul Bennemann (1885-1954) – germana esperantisto, membro de Lingva Komitato ekde 1927

it_IT BANDIERA

Protàgora – la Patro de sofistiko PROTAGORA

Una faccenda complicata

I sofismi sono dei ragionamenti ingannevoli, tortuosi, che alcuni semifilosofi greci escogitavano per esaminare la capacità di pensare dei loro allievi.

Ecco la causa raffinata tra Protàgora (Protagoras) ed Eŭatlo (Eŭathlos). Protàgora intraprende l’istruzione di Eŭatlo nella scienza del diritto con la condizione che Eŭatlo paghi la metà dell’onorario all’inizio del corso, l’altra metà quando avrà vinto il suo primo processo. Quando l’insegnamento è finito, Eŭatlo dichiara che non praticherà la scienza del diritto, non condurrà dei processi, né difenderà come avvocato; di conseguenza non può vincere un processo e perciò, secondo il patto, egli non ha l’obbligo di pagare la seconda metà dell’onorario.

Ma Protàgora dice: “In questo caso ti accuserò”. Eŭatlo risponde: “Anche così non riceverai del denaro. Poiché io sarò avvocato di me stesso. Se la corte giudicerà che io devo pagare, a causa di quello perderei il mio primo processo e, secondo il nostro patto, non pagherò. Ma se i giudici stessi decideranno che io non debba pagare, io non pagherò secondo quel giudizio.”

Protàgora risponde: “Completamente sbagliato! Poiché se il Tribulane deciderà che tu debba pagare, tu dovrai pagare, o i giudici ti obbligheranno. Ma se essi decideranno che tu non debba pagare, allora tu per questo vincerai il tuo primo processo e dovrai pagare secondo il nostro contratto.”

Chi tra loro ha ragione? E che cosa dite riguardo alla faccenda? Che sentenza verosimilmente verrebbe data dalla magistratura moderna?

– – – –

Entrambi hanno ragione e torto; la faccenda è intricata in modo irrisolvibile. Ma un giudice moderno certamente condannerebbe Eŭatlo, dato che tramite delle artificiosità vuole raggirare il suo insegnante riguardo al denaro che giustamente questi pretende per il suo lavoro. Il rifiuto della pratica come giurista è una subdola scappatoia, visto che nel contratto l’espressione “primo processo” assicura che egli condurrà un tale processo.

Il testo è di Paul Bennemann (1885-1954) – esperantista tedesco, membro del Comitato Linguistico a partire dal 1927

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s