Home

7 principoj por justa kaj efika lingva ordo

 Image

 

 

Julion 1996-an, dum la Universala Kongreso de Esperanto okazinta en la urbo Prago, oni redaktis afiŝon – nomitan precize “Manifesto de Prago” (UK 1996) – adresitan al ĉiuj registaroj, internaciaj organizoj kaj homoj de bona volo, kiu konfirmas la idealojn kaj la rajtojn kiuj estas konsiderataj fundamentaj por la esperanta movado kaj kiuj ne estas respektataj de la aŭtoritatoj.

Nu, konsidere al la proksimaj balotoj en la Eŭropa Komunumo, okazontaj en Italio la venontan 25-an de majo 1914-a, mi deziras per ĉi tiu bloga artikolo, reproponi la esencajn enhavojn de la supre diritaj principoj, por favori oportunan mempripensadon, samkiel memkritikon (ĉu tio necesos).

Bonvolu lasi eventualan komentarion.

 

7 principii per un ordine linguistico giusto ed efficace

francobollo

Nel luglio 1996, in occasione del Congresso Universale di Esperanto tenutosi a Praga, è stato redatto un cartellone – denominato appunto “Manifesto di Praga” – rivolto ai governi e alle organizzazioni internazionali e agli uomini di buona volontà, che conferma gli ideali ed i diritti che sono ritenuti fondamentali per il movimento esperantista e che non sarebbero rispettati da tali autorità.

Orbene, in considerazione delle prossime votazioni nella Comunità Europea, che avranno luogo in Italia il 25 maggio 2014, desidero con questo articolo riproporre i contenuti essenziali di detti principi, per una opportuna auto-riflessione e anche auto-critica, se è il caso.

Lasciate eventualmente un commento.

 

1. DEMOKRATECO  (Democrazia)

It:   Dalla disuguaglianza linguistica ne consegue una disuguaglianza nella comunicazione.

Eo:  De lingva malegaleco sekvas komunika malegaleco.

 

2. TRANSNACIA EDUKADO   (Educazione transnazionale)

It:  Chi studia l’esperanto scopre un mondo senza frontiere, dove nessun Paese gli è straniero, ma una educazione realizzata per mezzo di una (sola) lingua etnica, quale essa sia, è legata a una (sola) definitiva visione del mondo.

Eo:   Kiu lernas esperanton malkovras mondon sen limoj, en kiu ĉiu lando prezentiĝas kiel hejmo. Sed edukado per ununura etna lingvo (pri iu ajna ĝi estu) estas ligita al difinita kaj ununura perspektivo pri la mondo.

 

3. PEDAGOGIA EFIKECO   (Efficacia pedagogica)

It:  La difficoltà di apprendimento delle lingue etniche rappresenterà sempre un ostacolo per molti, che si gioverebbero della conoscenza di una seconda lingua. L’esperanto è utile come preparazione all’apprendimento di altre lingue.

Eo:   La malfacileco de la etnaj lingvoj ĉiam prezentos obstaklon por multaj, kiuj tamen profitus el la scio de dua lingvo. Esperanto estas utila por prepari al lernado de aliaj lingvoj.

 

4. PLURLINGVECO   (Plurilinguismo)

It:  Tutte le comunità linguistiche, sia grandi che piccole, dovrebbero disporre di una possibilità reale di impadronirsi di una seconda lingua, fino a un elevato livello comunicativo.

Eo:   Ĉiuj lingvaj komunumoj, grandaj kaj malgrandaj, kaj ties anoj, devus disponi pri reala ŝanco por alproprigi al si duan lingvon, ĝis alta komunika nivelo.

 

5. LINGVAJ RAJTOJ  (Diritti linguistici)

It:  La disparità di potere fra le lingue è alla base di una continua insicurezza linguistica o di una diretta oppressione linguistica per grande parte della popolazione mondiale. Le grandi differenze di potere tra le lingue minano le garanzie – espresse in tanti documenti – di parità di trattamento senza discriminazioni su base linguistica.

Eo:   La malegala disdivido de potenco inter la lingvoj estas recepto por konstanta lingva malsekureco, aŭ rekta lingva subpremado ĉe granda parto de la monda loĝantaro. La vastaj potencodiferencoj inter la lingvoj subfosas la garantiojn, esprimitajn en tiom da internaciaj dokumentoj, de egaleca traktado sendistinge pri la lingvo.

 

6. LINGVA DIVERSECO  (Diversità delle lingue)

It:  Le politiche di comunicazione e di sviluppo, se non sono basate sul rispetto e sul sostegno di tutte le lingue, condannano all’estinzione la maggior parte delle lingue del mondo.

Eo:   La politiko de komunikado kaj evoluigo, se ĝi ne estas bazita sur “respekto al” kaj “subteno de” ĉiuj lingvoj, kondamnas al formorto la plimulton de la lingvoj de la mondo.

 

7. HOMA EMANCIPIĜO  (Emancipazione umana)  kompleta teksto

It:   Ogni lingua dà a coloro che la usano la libertà di comunicare fra di loro, ma nel contempo costituisce una barriera alla comunicazione con coloro che usano altre lingue. Progettato come strumento di comunicazione universalmente accessibile, l’Esperanto è uno dei grandi progetti per l’emancipazione umana che funzionano, è un progetto per consentire a ciascun essere umano di partecipare come individuo alla comunità umana, mantenendo salde radici nella propria identità culturale e linguistica, ma senza restare limitato ad essa.  L’uso esclusivo delle lingue nazionali pone inevitabilmente degli ostacoli alle libertà di espressione, di comunicazione e di associazione. Il movimento esperantista è un movimento per l’emancipazione umana.

Eo:  Ĉiu lingvo liberigas kaj malliberigas siajn anojn, donante al ili la povon komuniki inter si, barante la komunikadon kun aliaj. Planita kiel universala komunikilo, esperanto estas unu el la grandaj funkciantaj projektoj de la homa emancipiĝo – projekto por ebligi al ĉiu homo partopreni kiel individuo en la homa komunumo, kun firmaj radikoj ĉe sia loka kultura kaj lingva identeco, sed ne limigite de ili. La ekskluziva uzado de naciaj lingvoj neeviteble starigas barojn al la liberecoj de sinesprimado, komunikado kaj asociiĝo. Dezirinda estas la homa emancipiĝo.

 

 

 

Advertisements

2 thoughts on “7 principoj

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s