Home

ABBASSO LA GUERRA !

Manzu al lavoro nel suo atelier di ArdeaManzù dumlabore, en sia metiejo de Ardea (komunumo en la provinco de Romo) – Manzù al lavoro nel suo laboratorio di Ardea (prov. di Roma) (Noto 1)

Voĉo de artisto kontraŭ la milito. Temas pri Giacomo Manzoni (Manzù, laŭ la bergama dialekto), kiu naskiĝis en Bergamo (1908) kaj mortis en Romo (1991). Ankoraŭ pri Bergamo, do. Jaron 1977. Denove Radio Romo, kiu elsendis per kurtondoj la suban komunikon.

La voce di un artista contro la guerra. Si tratta di Giacomo Manzoni (Manzù, in dialetto bergamasco), che nacque a Bergamo nel 1908 e morì a Roma nel 1991. Ancora Bergamo, dunque. Anno 1977. Nuovamente Radio Roma, che ha trasmesso in lingua esperanto – ad onde corte – il seguente comunicato.

 _______________________________________

RADIO ROMA – ESPERANTO

10.7.1977

NOVAĴOJ EL ITALUJO

FI AL LA MILITO

Teksto de Nicolò Carandina, traduko de Antonio De Salvo

La 25.an de aprilo 1977.a estis inaŭgurita en Bergamo la monumento al la Rezistado kontraŭ nazi-faŝismo, kiu estis donacita de la skulptisto Giacomo Manzù, naskiĝinta ĝuste en Bergamo. De tiam, multegaj homoj iris viziti la monumenton, kiu prezentas junan partizanon mortigitan kaj pendigitan per la piedoj je muro; apud li staras virino, kun la okuloj fermitaj pro la granda malĝojo, streĉita kvazaŭ por lin karesadi. La vizaĝo de la adoleska martiro estas serena kaj belega, simile al tiu de la herooj de Donatello. “La plej mirinda el la italaj civilaj monumentoj de la postmilita epoko”: tiel oni difinis ĉi tiun skulptaĵon, kiun Manzù plenumis en la daŭro de 100 tagoj. Malpli ol kvar monatoj, do, por realigi verkon, kiu certe havos eminentan lokon en la historio de la moderna arto.

Manzù, kiu naskiĝis en Bergamo antaŭ 70 jaroj kiel dekdua filo de ŝu-riparisto, per ĉi tiu ĉefverko intencis honori la sinoferon de la 450 viktimoj el tiu urbo falintaj dum la Rezistado, unu el la periodoj plej akraj kaj senkompataj. Oni skribis, ke la monumento prezentas la morton kaj la vivon, kaj ke el la orumita muro, alta pli ol 4 metrojn, kaj el la du dramoplenaj figuroj, precipe elverŝiĝas granda kompato. “Eble tio estas vera – diris pri tio Manzù – eble, pro la forpaso de la jaroj mia ribelo kontraŭ la kruelaĵoj de la milito iom mildiĝis, kaj fine superregis kompato, kiu plimulte kapablas rezisti je l’ tempo”.

Ĉe la supro de la monumento, Manzù gravuris per malgrandaj literoj: «Abbasso la guerra!» (“Fi al la milito!”). “Mi malamas feroce la militon – li diris – kaj vivas por la paco. Ne gravas, ĉu la mondo konas unu krizon post la alia, sufiĉas eviti, ke la homo neniigu la homon”. Malantaŭ la muro el bronzo, Manzù aldonis ĉi tiujn versojn, de li mem verkitajn:

«Partigiano

ti ho visto appeso immobile.

Solo i capelli si muovevano

leggermente sulla tua fronte.

Era l’aria della sera

che sottilmente strisciava nel silenzio

e ti accarezzava, come avrei voluto fare io»

“Partizano

mi vin vidis pendigita, kun la kapo senmova.

Nur viaj haroj moviĝadis

leĝere sur via frunto.

Estis la horo de l’ vespero

kiu subtile rampis en silento

kaj vin karesis kiel mi estus volinta fari”.

_____________________________________

it_IT BANDIERA

RADIO ROMA – ESPERANTO

10.7.1977

NOVITA’ DALL’ITALIA

ABBASSO LA GUERRA

Testo di Nicolò Carandina, traduzione di Antonio De Salvo

Il 25 aprile 1977 è stato inaugurato a Bergamo il monumento alla Resistenza contro il nazifascismo, donato dallo scultore Giacomo Manzù, nato proprio a Bergamo. Da allora moltissime persone sono andate a visitare il monumento, che rappresenta un giovane partigiano ammazzato ed appeso per i piedi al muro; vicino a lui ci sta una giovane donna, con gli occhi chiusi per il grande dolore, tesa quasi ad accarezzarlo. Il volto del martire adolescente è sereno e bellissimo, similmente a quello degli eroi di Donatello. “Il più prodigioso tra i monumenti civili italiani del dopoguerra”: così è stata definita questa scultura, che Manzù attuò nel tempo di 100 giorni. Meno di quattro mesi, dunque, per realizzare un’opera che certamente troverà un posto elevato nella storia dell’arte moderna.

Manzù, che è nato a Bergamo 70 anni fa, dodicesimo figlio di un calzolaio, con questo capolavoro intendeva onorare il sacrificio delle 450 vittime cittadine cadute durante la Resistenza, uno dei periodi più duri e brutali. Qualcuno ha scritto che il monumento rappresenta sia la morte che la vita e che dal muro dorato, alto più di 4 metri, e dalle due drammatiche figure emana una grande compassione. “Forse questo è vero – ha detto in proposito Manzù – è possibile che con il passare degli anni la mia ribellione contro le crudeltà della guerra si sia un po’ ammorbidita e che, alla fine, abbia avuto il sopravvento la compassione, che maggiormente può resistere al tempo”.

Nella parte superiore del monumento Manzù ha inciso a grandi lettere: “Abbasso la guerra!” (“Fi al la milito!”). “Io odio ferocemente la guerra – egli ha detto – e vivo per la pace. Non importa se il mondo conosce una crisi dopo l’altra, è sufficiente evitare che un essere umano annienti un altro essere umano”. Dietro al muro in bronzo Manzù ha aggiunto questi versi da lui stesso composti:

«Partigiano

ti ho visto appeso immobile.

Solo i capelli si muovevano

leggermente sulla tua fronte.

Era l’aria della sera

che sottilmente strisciava nel silenzio

e ti accarezzava, come avrei voluto fare io»

“Partizano

mi vin vidis pendigita, kun la kapo senmova.

Nur viaj haroj moviĝadis

leĝere sur via frunto.

Estis la horo de l’ vespero

kiu subtile rampis en silento

kaj vin karesis kiel mi estus volinta fari”.

_____________________

 da il muro mag mnumento di Manzu a BG

Monumento al  Partizano (de Manzù)

el: http://www.ilmuromag.it/il-monumeto-al-partigiano-di-giacomo-manzu/

_______________________________________________

Noto 1 – kelkaj pluaj informoj

Manzù ne ricevis artan-akademian forĝadon sed ekspertis sian arton ĉe la bergamaj metiejoj, specialiĝintaj pri intajloj kaj or-plakado. Ek de 1956, la temo pri Morto pro Perforto interesas la bergaman skulptiston, kaj li ĝin reprilaboras kaj neniam ĝin forlasas, ĝis la kompleta plibonigo en la Monumento al Partizano, de li donacita al urbo Bergamo en 1977. La temo de la skulptaĵo, kiel ofte okazis rilate al verkoj de Manzù, ĉerpas la inspiron el persona sperto de la artisto kiu, en 1944, efektive vidis nudan partizanon pendantan perpiede kaj survestintan nur je eluzita kaj ŝirita trikotaĵo. Manzù jam prezentis ĉi tiun tematikon en plato de la konata  Morto-Pordo en Sankta Petro, Romo, la jaron 1964.

Nota 1 – alcune altre informazioni

Manzù non ha ricevuto un’educazione artistica accademica ma ha appreso l’arte nelle botteghe bergamasche, specializzate in intagli e dorature. Dal ’56 il tema della Morte per Violenza interessa lo scultore bergamasco che lo rielabora e non l’abbandona mai, fino a svilupparlo a pieno nel Monumento al Partigiano di Bergamo che dona alla città nel 1977. Il soggetto del monumento si rifà, come accade spesso nelle opere di Manzù, ad un’esperienza personale dell’artista che nel ’44 aveva visto un partigiano nudo e appeso per i piedi che indossava solo una maglietta consumata e stracciata. Manzù aveva già rappresentato questo tema in un pannello della Porta della Morte in San Pietro a Roma, del 1964.

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

LASTA KOMENTARIO PRI MILITOJ / UN ULTIMO COMMENTO SULLE GUERRE

Kio okazis la 20-an de oktobro 1944? / Cosa è accaduto il 20 ottobre 1944?

Ĉu la homaro iam lernos la lecionon? Alia okazintaĵo,  en Milano la 20-an de oktobro 1944 ( ĝuste antaŭ 70 jaroj), devus pripensigi pri la detrueco de ĉiuj militoj. En ĉi tiu dato, en periferia milana kvartalo “Gorla”, okazis, ke 184 junaj gelernantoj de elementa lernejo estis abrupte kaj dum sekundo nuligitaj perbombe fare de la “amika” (amerika) 15-a Aviadil-Forto Alianca je U.S.A.A.F (United States Army Air Force), kiu eraris la kalkulon pri la objektivo (Breda-fabriko) kaj senpripenseme kaj tre facilanime decidis same faligi sur la urban loĝantaron, civilan kaj senkulpan, iliajn bombojn jam startigitajn. Neniu tribunalo juĝis ĉi tiun kriman agmanieron. Surloke de la detruita lernejo, por ne forgesi, nun troviĝas alia tre plensignifa monumento, kies aŭtoro estas la skluptisto Remo Brioschi.
Ĉi tie la historio kaj la atestoj: http://www.piccolimartiri.it/index2.htm

Il genere umano imparerà mai la lezione? Un altro fatto, accaduto a Milano il 20 ottobre 1944 (proprio 70 anni fa), dovrebbe far riflettere sulla distruttività di tutte le guerre. In questa data, nel quartiere periferico milanese di “Gorla”, accadde che 184 giovani allievi di una scuola elementare sono stati in un secondo cancellati dalla faccia della terra da una bomba “amica” (americana) della 15° Forza Alleata Aerea dell’U.S.A.A.F. (United States Army Air Force) che ha calcolato male l’obiettivo  (la fabbrica di Breda) e senza riflettere e con superficialità ha fatto ugualmente cadere sugli abitanti civili della città le loro bombe già innescate. Nessun tribunale ha giudicato questo atto criminoso. Sul posto della scuola distrutta, per non dimenticare, ora si trova un altro monumento pieno di significato, il cui autore è lo scultore Remo Brioschi.
Qui la storia e le testimonianze: http://www.piccolimartiri.it/index2.htm

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s