Home

parlo-latino_2026

eo bandiera  

LATINA LECIONO

     La maljuna profesoro “patro-barbulo” estis klariganta la duan deklinacion de la latinaj substantivoj. Li havis longan barbon, kiu iam estis tute blanka, sed kiu flaviĝis iom post iom. Liaj bluaj okuloj montris bonkorecon. Lia senhara kapo, kiun malrespekte la lernantoj nomis “Paska ovo”, briladis ĉe la matenaj sunradioj, kiujn enlasis unu senkurtena fenestro.
Lupus, lupi, – li diris per sia laŭta kantema voĉo -, discipulus discipuli, jen du substantivoj de la dua deklinacio, la lupo kaj la lernanto. Ili finiĝas nominative per  -us, dum la substantivoj de la unua…
Rigar! vi dormas, ĉu ne? Stariĝu! Kiel finiĝas la substantivoj de la unua deklinacio?
Rigar, penante kaŝi teruran oscedon, stariĝis silente kaj ekrigardis la profesoron.
– Vi skribu tion ĉi kvindekfoje por morgaŭ:  nauta, nautae; insula, insulae,  en ĉiuj kazoj!
Rigar residiĝis gratante sian orelon.
Discipulus, discipuli, discipulum… kante klarigis la instruanto.
Karlo pripensadis dormeme. Estis tiel varme. Pro kio utilas la lernado de la latina lingvo?, li pensis. Neniu ĝin parolas nun, lia patro diris. Tamen pri ĝi estis io mistera, io antikva, kiu plaĉis al Karlo. En la latina lingvo estas ĉiuj malnovaj surskribaĵoj sur la muroj kaj en la preĝejoj. La sinjorinoj ne komprenas la latinan lingvon, nek multaj aliaj personoj. La preĝoj kaj la meso en la katolikaj preĝejoj estas latine dirataj. Super la pordego de l’ muzeo estas latinaj vortoj.
Dum Karlo pripensadis, lia najbaro Man pacience laboradis. Per sia poŝtranĉilo li jam engravuris en la benkon sian tutan antaŭnomon kaj nun komencis granda M. Sed bedaŭrinde lia tranĉileto estis tro delikata, kaj subite ĝi brue rompiĝis. Tuj ĉiuj alturnis la kapon. La maljuna profesoro malrapide alpaŝis.
– Man, knabo mia, mi devos vin severe puni. Kion vi skribis? Vian nomon? Malsprita amuzaĵo! Morgaŭ vi ne scios ion pri la dua deklinacio. Tiuj benkoj estas en terura stato, ĉiuj estas gravuritaj; vi ne havas iom da respekto al la licea meblaro.
Li ekpromenis tra la klaso.
– Stenen, ankaŭ vi skribis vian nomon kaj ĝin per makuloj ĉirkaŭigis! Delasar, vi desegnis tiun ĉi vizaĝon, ĉu ne?
Sur ĉiuj benkoj estis efektive desegnaĵoj kaj gravuraĵoj diversaj. Estis tre antikva kutimo de la liceanoj engravuri sian nomon por lasi memoraĵojn al la posteuloj. Lamiral iam trovis la nomon de sia onklo sur la benko de Rojs.
– Kahn, knabo mia, kion signifas tiuj A.N.? –
Tuj Vuanzo murmuris: – Estas la nomo de lia amatino! – kaj rideto ekflamiĝis tra la tuta klaso, dum ruĝiĝis Kahn ĝis la oreloj.
– Mi opinias, ke mi devas vin ĉiujn puni -, diris la profesoro. – Kvankam tiuj tabuloj estas tre malnovaj, vi estas tamen ĉiuj kulpaj, tre kulpaj. Nur bubetoj kaj malsaĝuloj tiel amuziĝas anstataŭ…
Subite li haltis paliĝante antaŭ la benko de Gardiol… Dum longa momento li silentis. Lia vizaĝo estis blanka. Liaj okuloj ŝajnis ligitaj al la tabulo de tiu benko. Neniu en la klaso kuraĝis moviĝi aŭ eĉ spiri. Liaj palpebroj videble malsekiĝis.
– Knaboj, li ekdiris per mallaŭta kaj tremanta voĉo, tie estas gravurita la subskribo de… mia patro.
De tiu tago Karlo havis grandan amon al “patro-barbulo”.

                                                                                                                 Edmond Privat

[E. Privat, KARLO, 10-a eldono, Berlin, Esperanto-Verlag, 1931, p. 25-27]

______________________________________________________

14258632-uomo-anziano-con-la-barba

______________________________________________________

it_IT BANDIERA

LEZIONE DI LATINO

(un piccolo racconto)

Il vecchio professore “il barba” stava spiegando la seconda declinazione dei sostantivi latini. Aveva una lunga barba che un tempo era interamente bianca, ma che si era ingiallita a poco a poco. I suoi occhi blu dimostravano un cuore buono. La testa calva, che poco rispettosamente gli allievi chiamavano “Uovo di Pasqua”, luccicava ai raggi di sole mattutini che una finestra senza tende lasciava entrare.
Lupus, lupi, – diceva con la sua forte voce da cantore -, discipulus discipuli, ecco due sostantivi della seconda declinazione, il lupo e l’allievo. Essi finiscono per   -us, mentre i sostantivi della seconda…
Rigar! dormi, non e vero? Alzati! Come finiscono i sostantivi della seconda declinazione?
Rigar, faticando a nascondere un terribile sbadiglio, si alzò in silenzio e diede un’occhiata al professore.
– Scrivi questo cinque volte per domani:  nauta, nautae; insula, insulae,  in tutti i casi!
Rigar si sedette di nuovo grattandosi l’orecchio (lett. grattando il suo orecchio).
Discipulus, discipuli, discipulum …  canticchiando chiarì l’insegnante.
Carlo meditava sonnacchiosamente. Faceva così caldo. A che cosa serve l’apprendimento della lingua latina?, egli pensava. Nessuno ora la parla, diceva suo padre. Tuttavia su di essa c’è qualcosa di misterioso, qualcosa di antico, che piaceva a Carlo. In lingua latina ci sono tutte le vecchie diciture sui muri e nelle chiese. Le signorine non capiscono la lingua latina, e nemmeno tante altre persone. Le preghiere e la messa nelle chiese cattoliche sono dette in latino. Sopra il portone del museo ci sono parole latine.
Mentre Carlo rifletteva, il suo vicino Man lavorava pazientemente. Con il suo temperino aveva già inciso nel banco tutto il suo nome e ora aveva cominciato una grande M. Ma purtroppo il suo coltellino era troppo delicato, e improvvisamente si ruppe con rumore. Subito tutti si girarono (lett. girarono il capo) verso di lui. Il vecchio professore lentamente si accostò.
– Man, ragazzo mio, ti dovrò punire severamente. Cosa hai scritto? Il tuo nome? Un sciocco divertimento! Domani non saprai nulla sulla seconda declinazione. Questi banchi sono in terribile stato, sono tutti graffiati; non hai un po’ di rispetto per l’arredamento del liceo.
Cominciò a camminare per la classe.
– Stenen, anche tu hai scritto il tuo nome e l’hai contornato di macchie! Delasar, tu hai disegnato questo volto, non è vero? –
Su tutti i banchi c’erano effettivamente disegni e graffi diversi. Era una vecchia consuetudine dei liceali incidere il proprio nome per lasciare una memoria ai posteri. Lamiral una volta aveva trovato il nome di suo zio sul banco di Rojs.
– Kahn, ragazo mio, cosa significano quelle A.N.? –
Subito Vuanzo mormorò: – E’ il nome della sua amata! – e una risatina si accese attraverso tutta la classe, mentre Kahn arrossiva fino alle orecchie.
– Sono dell’opinione che devo punirvi tutti -, disse il professore. – Benché questi tavole siano molto vecchie, tuttavia voi siete tutti colpevoli, molto colpevoli. Solo i marmocchi e gli sciocchi si divertono così invece …
All’improvviso si fermò impallidendo davanti al banco di Gardiol… Per un lungo momento si fece silenzioso. Il suo viso era bianco. I suoi occhi sembravano incollati al piano di quel banco. Nessuno nella classe aveva il coraggio di muoversi o persino di respirare. Le sue palpebre visibilmente si erano inumidite.
– Ragazzi, egli cominciò a dire con voce flebile e tremante, lì c’è la firma incisa di … mio padre. –
Da quel giorno Carlo provò un grande affetto per “il barba”.

                                                                                                 Edmond Privat

[E. Privat, KARLO, 10.a edizione, Berlin, Esperanto-Verlag, 1931, p. 25-27]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s