Home

______________________________________

Leonardo el Vinci (Vinci, 15 aprilo 1452 – Amboise, Francujo, 2 majo 1519) vivis en Milano pli malpli 20 jarojn

eo bandiera

DUA PARTO

Inter 1483- kaj 1489-jaroj, kvankam Leonardo, kiel kutime, plenumis densan preparan studadon pri la ĉevala anatomio de ĉevalo kaj pri la pozo donenda al rajdanto, proponis al duko nur kelkajn skizojn pri la statuo, sed neniun konkretan projetkton por ties realigo. Pro tio, timante ke Leonardo ne estos kapabla sen helpo realigi la verkon, la duko petis denove al sia Florenca aliancano, Lorenzo de’ Medici, du aliajn majstrojn por helpo en la plenumado de la tasko. Dum Leonardo estis laboranta pri aliaj verkoj, inter kiuj la “Sankta Vespermanĝo”, li samtempe laboris pli aktive por la monumento, tiel ke la 1493-an la statuo aperis argile, lokita en unu el la larĝaj kortoj de la Kastelo: alta 7 metrojn, la statuo postulus pli ol sesdek kvin bronzajn tunojn. Pro tia granda pezo Leonardo opiniis, ke la fondado estu plenumenda en tri fornegoj, sed ankaŭ preferinde per “unupeca muldado”. Ŝajnas, ke li estis vere preta por tia “muldado” nur en 1499, jaron dum kiu la situacio abrupte ruiniĝis pro la milita minaco de la Francoj, kaj oni faris nenion je tio. La argilan momumenton detruis la arkebuzpafoj de gaskonaj soldatoj, eniritaj en Milanon kun la venkaj armoj de Luizo XII. Pro la franca konkero de Milano, Leonardo perdis sian protektanton, la dukon Il Moro, kiun oni arestis kaj portis kiel mal-liberulo al Francio.

Ekde 1492 Leonardo amikiĝis al kortaj personoj kaj al (estontaj) disĉiploj; ni tion scias el minimumaj informoj notitaj sur lia notaĵaro, sed ĝis la lastaj jaroj travivitaj en Milano rezultas ke lia vivnivelo estis malalta, ĉar li nepre ŝparegis kaj ofte li eĉ prunteprenis etajn (mon)sumojn. La duko Il Moro, je la fino de la grandaj verkoj kiujn li konfidis al Leonardo, donacis al li vere grandajn sumojn, sed ties malfacilaĵoj dependis de liaj intervenoj ĉe la Katedralo en Pavia, en Brescia kaj en Piacenza (italaj urboj), pro lia devo nutri, kiel asertite, “ses buŝojn de disĉiploj, helpantoj kaj familianoj“.

Post la venko de la Francoj en 1499, Leonardo, antaŭ forlasi la urbon kaj pro nepreco pensi al sia estonto, kunportis sian kapitalon por ĝin savi al Florenco, sin dediĉante dum la sekvaj jaroj al migranta vivo, al vojaĝoj kaj vagado al kortoj kaj urboj. Li forlasis Milanon kontraŭvole. Sur sia notaĵaro li skribis: “El castellano fatto prigione; il Visconte strascinato e poi morto il figliuolo; il duca perso lo stato e la roba e la libertà; e nessuna sua opera si finì per lui” (trad. “La kastelestron oni malliberigis; la vicgrafo mistrenadis kaj poste lia filo mortis; la duko perdis sian statuson, siajn riĉaĵojn kaj sian liberecon; nenian verkon de li ordonita oni finis”).

Li loĝadis en Milano duan fojon, tien reveninte en 1507 por depostuli la vitejon, larĝan 16 perĉeojn (antikva mezuro), al li aperteninta kaj al li donacita malavare de Ludovico il Moro ĝuste en 1499, kiel rekompenco pro la verko da la “Sankta Vespermanĝo” (fresko konkludiĝinta en 1498) kaj donacita al li ankaŭ por lin realtigi el la mizero al kiu li estis elmetita. Tiu vitejo troviĝis antaŭ la kvartalo nomita “delle Grazie“, en teritoria zono aparteninta al duko, kaj estis parto de la granda vitejo kiun la duko aĉetis de la Monaĥejo de Sankta Vittore. Li atingis sian celon. En 1507 Carlo d’Amboise, guberniestro de la franca Reĝo en Lombardio, kaj poste granda admiranto kaj protektanto de Leonardo, ordonis al altgradaj oficistoj de la ekstraj dukaj financaj enspezoj:  “tocando il caso de magistero Leonardo fiorentino, che lo remetiate nel primo stato come esso era de la vigna sua, inante che gli fusse tolta per la Camera” (trad. “Rilate al Florenca majstro Leonardo, remetu lin je la sama statuso kiel kiam la vitejo estis lia posedaĵo, antaŭ la forpreno fare de la Kortego ”).

Li reiris denove al Florenco por zorgi pri heredaj aferoj, sed ekde 1508 li revenis al Milano por ĉi tie vivi ĝis 1513. Oni ne scias kiel li uzadis la vitejon en tiuj jaroj.

Dum tiu dua lia restado, Leonardo turnis siajn studadojn plejparte al scienca spekulativado, al hidraŭlikaj teknikoj, al la milita arto, kaj ankaŭ al projekto por la statuo dediĉenda al marŝalo Trivulzio kaj, dum postaj tempoj, al interveno por la novaj ĥorseĝoj en la milana Katedralo; tio estis la lasta estima omaĝo al li fare de milananoj, kaj unu el la lastaj certaj datoj (21-24 oktobro 1510). Sed eĉ ĉi-foje, li ne forveturis. Dum tiu dua milana vivado, la mona situacio de Leonardo pliboniĝis, pro la donacadoj, kvankam nekonstantaj, sed ankaŭ pro regula salajro de li ricevita ekde 1510. Li multege ekskursis, forveturante de Milano aŭ de Vaprio, ege entuziasme kaj per esplorista spirito, al Valo Chiavenna, Valsassina, Valtellina, al montoj de Brianza-teriorio, Varallo Pombia, Monto Roza. Li primeditis la moviĝojn de la sablo formovita de la ventoj sur la rivero nomita Po’ kaj sur tiu nomita Ticino (pron. Tiĉino), li esploris la montojn de Verona, la fluon de riveroj en Monferrato-areo.

Li reforveturis el Milano definitive la 24an de septembro 1513-an, alvenpunkte Romo.

_______________________________________

220px-Study_of_horse studado de Leonardo pri la ĉevalo, por statuo al Sforza

_______________________________________


Questa foto di Cavallo di Leonardo da Vinci è offerta da TripAdvisor.

El sonĝo de Charles Dent, usona piloto pasia por la Leonarda projekto, sed kiu ne vidis la verkon pro sia antaŭa forpaso, kaj danke ankaŭ al liaj amikoj, kiuj plenumis la promeson realigi ĝin, okazis tio: utiligante la Leonardajn disegnaĵojn, la tre lerta skulptistino Nina Akamu akceptis la komision krei novan finan modelon, kaj tiamaniere la sonĝo de Charles Dent fariĝis realo. Ŝi komence skulptis modelon per argilo, kiu poste estis pligrandigita al realeca grandeco je 7 metroj; ĝin oni uzis por eltiri muldilojn. La fandaĵo bronze komenciĝis en 1998 kaj finiĝis la sekvan jaron.

La ĉevalo de Leonardo estas alta 7,20 metrojn, longa 8,66 metrojn kaj larĝa 2,43 metrojn, kaj ĝi pezas 15 tunojn.

Tio esta la rajda statuo plej granda en la mondo.

La sep eroj per kiuj la ĉevalo estas fandita alvenis al Milano julion 1999-an, kie ili estis kune lutitaj. Post kelkaj disputoj la ĉevalo estis lokigita septembre de 1999 ĉe la eniro de la hipodromo Sankta Siro.

La amerika versio de Leonarda Ĉevalo estis aranĝita en Meijer Gardens, oktobre de 1999, kaj nun ĝi estas la plej grava artaĵo de la ekspozicio.

_________________________

it_IT BANDIERA

Negli anni tra il 1483 e il 1489 Leonardo, pur avendo compiuto come era sua abitudine un intenso studio preparatorio sull’anatomia del cavallo e sull’atteggiamento da conferire al cavaliere, aveva presentato al duca soltanto qualche abbozzo della statua, ma nessun progetto concreto per l’esecuzione. Cosicché, temendo che Leonardo non fosse in grado di realizzare da solo l’opera, chiese nuovamente al suo alleato di Firenze, Lorenzo de’ Medici, due maestri che potessero aiutarlo nella realizzazione dell’impresa. Leonardo, mentre realizzava altre opere, tra cui Il Cenacolo, lavorò più alacremente al monumento, cosicché nel 1493 il monumento apparve in creta, posto in uno dei vasti cortili del Castello: alta 7 metri, la statua avrebbe richiesto oltre sessantacinque tonnellate di bronzo. Per tale mole, Leonardo riteneva che il lavoro di fusione dovesse essere fatto in tre fornaci, ma che era necessario “gittarla di un pezzo”. Sembra però che egli fosse pronto per questa “gittata” solo nel 1499, anno in cui gli eventi precipitarono per la minaccia bellica dei francesi, e non se ne fece più niente. Il monumento in creta fu distrutto miseramente dalle archibugiate dei soldati guasconi entrati in Milano con le armi vittoriose di Luigi XII. Con la conquista di Milano da parte dei Francesi, Leonardo perse il suo protettore, il Moro, che fu catturato e portato prigioniero in Francia.

Dal 1492 Leonardo strinse amicizie con personaggi della corte e con allievi; lo sappiamo da informazioni minime annotate nei suoi appunti, ma fino agli ultimi anni vissuti a Milano risulta che egli non avesse un alto tenore di vita, costretto a lesinare e spesso a prendere a prestito anche piccole somme. Il Moro, alla fine delle grandi opere affidate a Leonardo gli dava delle grandi somme, ma le sue ristrettezze economiche erano dovute agli interventi al Duomo di Pavia, a Brescia e a Piacenza, dovendo sfamare, come egli asseriva, “sei bocche di allievi, aiuti e famigli”.

Con la vittoria dei Francesi del 1499, Leonardo prima di lasciare la città, dovendo pensare al proprio avvenire, portò il suo capitale in salvo a Firenze, dedicandosi negli anni successivi ad una vita errante, a viaggi e peregrinazioni in corti e città. Egli lasciò Milano a malincuore. Nelle sue note egli scrisse: “El castellano fatto prigione; il Visconte strascinato e poi morto il figliuolo; il duca perso lo stato e la roba e la libertà; e nessuna sua opera si finì per lui”.

Ebbe un secondo soggiorno a Milano, dove tornò nel 1507, per rivendicare la vigna di 16 pertiche e di sua proprietà che gli era stata generosamente donata da Ludovico il Moro, proprio nel 1499, come compenso per l’opera del Cenacolo (conclusasi nel 1498) e per risollevarlo dalla miseria a cui era esposto. Tale vigna si trovava davanti al borgo delle Grazie, in una zona territoriale che era di proprietà ducale, parte della vigna acquistata dal duca dal Monastero di S. Vittore. La ottenne. Nel 1507 Carlo d’Amboise, governatore del re di Francia in Lombardia, e grande ammiratore e protettore poi di Leonardo, ordinò ai maestri delle entrate ducali straordinarie “tocando il caso de magistero Leonardo fiorentino, che lo remetiate nel primo stato come esso era de la vigna sua, inante che gli fusse tolta per la Camera”.

Tornato ancora a Firenze per un anno, per questioni ereditarie, dal 1508 egli fa ritorno a Milano per viverci fino al 1513. Non si sa che uso Leonardo avesse fatto della vigna durante quegli anni.

Durante questo suo secondo soggiorno Leonardo rivolse i suoi studi per la maggior parte verso la speculazione scientifica, verso la tecnica idraulica e verso l’arte militare, se si tolgono gli studi per il monumento al maresciallo Trivulzio e in tempi successivi un intervento per i nuovi stalli del coro del Duomo, ultimo tributo di stima dei milanesi e una delle ultime date sicure di questo periodo (21-24 ottobre 1510) Ma neppure questa volta Leonardo partì. In questo secondo periodo milanese la situazione economica di Leopardo fu migliore, anche perché oltre a donazioni saltuarie, ricevette dal 1510 un regolare stipendio. Fece numerose escursioni partendo da Milano o da Vaprio, con grande entusiasmo e spirito ricercatore (Val Chiavenna, Valsassina, Valtellina, i monti della Brianza, Varallo Pombia, Monte Rosa). Studiò i moti dell’arena rimossa dal vento sul Po’ e sul Ticino, esplorò le montagne di Verona, la corrente dei fiumi nel Monferrato.

Ripartì da Milano il 24 settembre del 1513, destinazione Roma.

Leonardo el vikipedio

cavallo-di-leonardo.2

Da un sogno di Charles Dent, un pilota americano innamorato del progetto Leonardesco, ma che non vide l’opera perché deceduto prima, e grazie ai suoi amici che mantennero la promessa di realizzarlo, acadde questo: utilizzando i disegni di Leonardo, la scultrice Nina Akamu, di grande abilità, accettò l’incarico di creare il nuovo modello finale e trasformare così il sogno di Charles Dent in realtà. Ella scolpì inizialmente un modello di argilla, che fu ingrandito successivamente, e il modello in scala reale di 7 metri fu utilizzato per estrarne gli stampi. La fusione in bronzo iniziò nel 1998 e fu terminata l’anno successivo.

Il cavallo di Leonardo è alto 7,20 metri, è lungo 8,66 metri e largo 2,43 metri – pesa 15 tonnellate.

E’ il monumento equestre più grande del mondo.

Le sette parti in cui il cavallo era stato fuso arrivarono nel luglio del 1999 a Milano, dove vennero saldate insieme. Dopo qualche discussione il cavallo fu posto, nel settembre 1999, all’ingresso dell’ ippodromo di San Siro.

La versione americana del Cavallo di Leonardo venne sistemata nei Meijer Gardens nell’ottobre del 1999 ed è oggi il pezzo più importante dell’esposizione.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s