Home

eo

Ni jam ekscias, ke lingvo ne estas simple lingvo, sed ĝi estas ankaŭ kulturo, tradicioj, komunumoj, socio, historio, scioj, ideo-riĉecoj…

Nu, mi ĝuste hieraŭ legis en la gazeto Metro de Milano, je la paĝo 4

http://ns341012.ip-176-31-251.eu/pdf/20160201_Milano.pdf

ke en la suda hemisfero, sur la ĉilia insulo nomita Navarino, lokita en la plej suda parto de la Arkipelago de la Tero de la Fajro (it. Terra del Fuoco), restas nur unu reprezentanto, virino, de la tribo YAGAN. Ŝi estas 88-jaraĝa, nomiĝas Cristina Calderon, loĝas en la ĉirkaŭurbo de Puerte Williams, en kampardometo. Tie, ŝi – memorante pri sia pasinto – produktas manlaboritajn objektojn por la turistoj, ĉefe: vimenkorbetojn, ĉapelojn, ŝtrumpojn kaj lanskarpojn. Ŝia plejaĝa fratino, Ursula, forpasis en 2006, kaj de tiam ŝi ne povas plu paroli sian gepatran lingvon al iu, ĉar propraj filoj kaj nevoj tute ne emas lerni tiun lingvon.

Kune kun tiu yagana idiomo mortas ankaŭ la kulturo.

En la menciita artikolo, la aŭtorino (Paola Rizzi) klarigas ke la yagan-anoj pretervivis la malfacilajn vivkondiĉojn dum sepmil jaroj, kaj sufiĉis nur 184 jaroj por la estingiĝo de tiu popolo – post la alveno kaj malkovro de tiu gento fare de Charles Darwin kaj post la eksterlandana koloniado. Kune kun la indiĝenaj ge-parolantoj mortis ilian lingvon. Nuntempe, la yagan-idoj restantaj estas proksimume kvindeko.

Aktuale, sur la insulo Navarino laboregas Centro pri esplorado, edukado kaj konservado de la rezervejo de biosfero de Cape Horn , je la mondeskstremaĵo, kun la celo forĝi civitanojn kaj sciencistojn konsciajn je la etika vidpunkto.

Temas pri iniciatoj kuraĝigindaj!


 it

Già sappiamo che una lingua non è semplicemente una lingua, ma è anche cultura, tradizioni, comunità, società, storia, saperi, ricchezza di idee…

Orbene, proprio ieri ho letto sul giornale Metro-Milano a pagina 4

http://ns341012.ip-176-31-251.eu/pdf/20160201_Milano.pdf

che nell’emisfero australe, sull’isola cilena di Navarino, situata nella parte più a sud dell’Arcipelago della Terra del Fuoco, resta solo una rappresentante, una donna, della tribu YAGAN. Ha 88 anni, si chiama Cristina Calderon, vive nella periferia di Puerte Williams, in una villetta. Ivi, ella – ricordando il proprio passato – produce oggetti artigianali per i turisti, principalmente: cestini di giunco, berretti, calze e sciarpe di lana. La sorella maggiore, Ursula, è morta nel 2006 e da allora Cristina non può più parlare la propria lingua (materna) con nessuno, dato che i propri figli e nipoti non vogliono imparare quella lingua.

Insieme alla lingua yagan è morta anche la sua cultura.

Nell’articolo menzionato, l’autrice (Paola Rizzi) chiarisce che gli yagan sono sopravvissuti alle difficili condizioni di vita per settemila anni, e sono bastati 184 anni soltanto per l’estinzione di quel popolo – dopo l’arrivo e la scoperta di quella gente da parte di Charles Darwin e dopo la colonizzazione straniera. Con i parlanti indigeni è morta anche la loro lingua.

Ora, i discendenti rimasti sono circa una cinquantina.

Attualmente, sull’isola Navarino lavora febbrilmente un Centro di ricerca, educazione e conservazione della riserva della biosfera di Capo Horn, all’estremità del mondo, con l’intento di formare cittadini e scienziati eticamente consapevoli.

Si tratta di iniziative da incoraggiare!

 Dientes de Navarino Chile.jpg
Veduta dell’isola, con la catena montuosa dei Dientes de Navarino.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s