Home

 

bildofonto: http://www.slideshare.net/strazzone/10-agosto-2013-conferenza-esperanto


Genieca lingva karakterizo de esperanto

 

Beleco de Esperanto konsistas en permesado al ĉiuj konstrui (kunmeti) vortojn kiuj ekzakte donu signifon al koncepto, kiuj estu facile kompreneblaj kaj samtempe estu logikegaj; kaj, anstataŭe, kiam necesas, Esperanto permesas la utiligon je vortoj pli kvalifikaj: ekzemple, ni trovas en esperanto la vorton ‘lagro’ (it. cuscinetto), kiu devenas de la germana vorto ‘lager’ esperantigata (ne konfuziĝu per ‘lagero’, la koncentrejo).
Kiel vi konstatas, ampleksa estas la elektinda esprimaro, kaj dependas de inteligento de la esperanta teknikisto akcepti aŭ rifuzi.

Kompreneble, ankaŭ pri la formado de specialigitaj vortoj multe influas la pensmaniero de vortaristo, kiu emas traduki laŭvorte la terminojn estantajn en sia nacilingva vortaro [sed kelkfoje preferindas utiligi neologismojn. La aŭtoro donas la ekzemplon de la germana vorto ‘Schleifscheibe’ kiu, laŭlitere tradukita al esperanto tiel  ‘akriga disko’ (= disco aguzzatore, tagliente = mola abrasiva ),  teknike povas konfuzigi, ĉar tiu instrumento (mola abrasiva) fariĝis laborilo tre utiligata en preskaŭ ĉiuj teknikaj fakoj, trovas multoblajn kaj specialigitajn uz-manierojn, laŭ malsamaj formoj. Do, la tradukisto devus plue detaligi per adjektivoj… Preferindus, li diras, traduki la vorton ‘Schleifscheibe’ per ununura vorto, per neologismo ja, ekzempe ‘mojlo’, por traduki la plej komunajn vortojn: itale ‘mola’, france ‘muel’, hispane ‘muela’, ktp. ] …..

Vortojn oni povas estigi (konstrui, formi) laŭ aliaj diversaj manieroj; ni montru kelkajn:

  • ‘terkulturo’ = itale ‘agricoltura’: ĉi-kaze oni kunmetis du vort-radikojn jam ekzistantajn en la esperanta vortaro: ter-, kultur-

sed oni gardis, esperantigante, la vortojn:

  • ‘geologio’     preferata ol ‘terscienco’  (ĉar plej konata internacie)

kaj samtempe oni preferis uzi:

  • ‘metereologio’     anstataŭ ‘veterscienco’
  • ‘teologio’      anstataŭ  ‘di-scienco’

k.t.p.

esperantigita  de la blogisto

(teksto eltirita el  “Note sul vocabolario tecnico”,   de Pier Luigi Marelli – aperinta en gazeto L’Esperanto  – nova serio, numero 14 – marto-aprilo 1952 – eldonita de Federazione Esperantista Italiana – Itala Esperanto Federazio)


10-agosto-2013-conferenza-esperanto-18-638

bildofonto: http://www.slideshare.net/strazzone/10-agosto-2013-conferenza-esperanto

(n. 18)


Una caratteristica linguistica geniale dell’esperanto

 

La bellezza dell’Esperanto sta nel fatto di permettere a tutti la costruzione di parole che rendano esattamente l’ idea, siano facili alla comprensione e nel medesimo tempo siano logicissime; d’altra parte, invece, permette, quando occorra, l’uso di vocaboli più specializzati: ad esempio, troviamo in esperanto la parola « lagro » (cuscinetto) che deriva dalla parola germanica « lager » esperantizzata (non confondetevi con ‘lagero’, il campo di concentramento). Come si vede, larga è la scelta delle espressioni, e sta all’intelligenza del tecnico esperantista l’ accoglierle o lo scartarle.

Naturalmente, anche in questa formazione di vocaboli specializzati influisce molto la mentalità del vocabolarista, che si sente portato a tradurre letteralmente le parole del vocabolario della propria lingua nazionale. [ma alcune volte è preferibile utilizzare dei neologismi. L’autore fa l’esempio della parola tedesca ‘Schleifscheibe’  che, tradotta letteralmente in esperanto così: ‘akriga dikso’ (= disco aguzzatore, tagliente = mola abrasiva ), tecnicamente può creare confusione perché quello strumento (la mola abrasiva) è diventato un arnese molto utilizzato in quasi tutti i campi della tecnica, trova usi molteplici e specializzati, sotto varie forme. Dunque, il traduttore dovrebbe ulteriormente specificare con aggettivi… E’ preferibile, egli dice, tradurre la parola ‘Schleifscheibe’ con un solo termine, tramite un neologismo certamente, ad esempio ‘mojlo’, per tradurre le parole più comuni: in italiano ‘mola’, in francese ‘muel’, in spagnolo ‘muela’, ecc.] …..

I vocaboli possono essere formati in altri vari modi; mostriamone alcuni:

  • «  terkulturo », agricoltura (letteralmente: coltura o coltivazione della terra): in questo caso si sono unite due radici già facenti parte del vocabolario esperanto: ter-, kultur-

invece si sono  mantenute solo esperantizzandole le parole:

  • « geologio » in luogo di « terscienco » (scienza della terra) in quanto già internazionale e conosciuta,

nel medesimo tempo si è preferito scegliere:

  • « meteorologio » in luogo di « veterscienco » (scienza del tempo atmosferico),
  • « teologio » invece di « di- scienco » (scienza di Dio).

ecc.

(estratto dall’articolo “Note sul vocabolario tecnico”, parte prima, di Pier Luigi Marelli,- apparso su L’Esperanto  – nuova serie n. 14 – marzo-aprile 1952 – edito dalla Federazione Esperantista Italiana)

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s