Home

Piemonta lingvo

La piemonta lingvo – piemonte Piemontèis, itale Piemontese – estas latinida lingvo tradicie konsiderata dialekto de la itala lingvo, kiun parolas proksimume 2 milionoj da homoj en la regiono Piemonto en nordokcidenta Italio.

Ël piemontèis

Ël piemontèis a l’é na lenga romanza, visadì derivà dal latin.

La lingua Piemontese

La lingua piemontese (nome nativo piemontèis, /pjemʊŋ’tɛjz/) è un sistema linguistico romanzo appartenente al gruppo delle lingue gallo-italiche parlate nell’Italia settentrionale.

Gipo Farassino, Ël 6 ëd via Coni

http://giannidavico.it/gopiedmont/2012/01/25/gipo-farassino-el-6-ed-via-coni/


it

I nativi, giustamente, la considerano una lingua, essendo il linguaggio che usano nella quotidianità. Gli italiani invece la vedono come un dialetto locale. Gli esperantisti, più neutrali, rispettano la volontà dei nativi: il piemontese è una lingua.
Vi propongo un video, che ho tratto da questo sito:    http://giannidavico.it/gopiedmont/2012/01/25/gipo-farassino-el-6-ed-via-coni/     dove potrete ascoltare il testo qui sotto riportato, di cui vi fornisco anche la versione italiana e, in fondo alla pagina, in esperanto. Il testo originale è di Giuseppe Farassino, detto Gipo (Torino, 11 marzo 1934 – Torino, 11 dicembre 2013): cantautore, attore e politico italiano.

eo

Denaskaj loĝantoj, trafe, konsideras ĝin lingvo, estante ĝi la lingvaĵo kutime parolata ĉiutage. Italoj, prefere, konsideras ĝin kiel loka dialekto. Esperantistoj, plejneŭtrale, respektas la denaskulan volonton: la lingvaĵo Piemonta estas lingvo.
Mi vin proponas videon, eltiritan de ĉi tie:   http://giannidavico.it/gopiedmont/2012/01/25/gipo-farassino-el-6-ed-via-coni/     kie vi povos aŭdi tekston, kies tradukojn itala kaj esperanta vi povos kompari.  La esperanta versio estas fundpaĝe. La originala teksto estas de Giuseppe Farassino, alidirite Gipo (Torino, 11 marzo 1934 – Torino, 11 dicembre 2013):  itala kantaŭtoro, aktoro kaj politikisto.


Ël 6 ëd via Coni

Ël 6 ëd via Coni a l’é na ca veja
che gnanca na vòlta a l’era nen bela.
Davanti al porton, doe bale ‘d ciman
a paravo ij canton dël crep dij carton
ch’a intravo e cariavo jë scart ëd metal
da cola oficin-a, là an fond a la cort,
na cort con le sterne piantà an sël batù.

D’an mes a sta cort, se ti t’ausse j’euj
it vëdde ij pogieuj, carià dë stendùa con tanti tacon.
Su ògni pogieul j’é un pàira d’alògg
e un cess an comun; j’é nen na masnà,
j’é mach tant rabel e odor ëd frità.
A l’é pròpe lì, al fond dël prim pian, che son naje mi.

Mi i guardo ij pogieuj con cole ringhere carià dë stendùa,
là al fond ëd la cort a-i é ‘l finimond ch’a fà l’oficina
e ‘l cel lassù an aria a smija un tendon
d’un gris così spòrch ch’a crija: “Laveme”.
Am buta vërgògna. Vërgògna… ma ‘d còsa?

D’esse na sì, an mes a sta cort,
an cole doe stànsie col cess an comun,
i l’hai quasi paura ch’a-i sia quaidun
che ancora as ricòrda che mi i son nà sì,
paura ch’a-i passa quaidun ch’am conòssa,
dovèj ciamé scusa, dovèj-je conté

ël percome, ël përchè, che ij mé j’ero pòver.
Am monta ‘l magon e am ven da pioré.

Ma peui àusso j’euj lassù al prim pian,
e i vëddo mia mama… a rij e am fà ciao,
così, con la man: antlora am ven veuja
ëd core ‘nt la strà, fërmé ‘l prim ch’a passa,
crijéje: “Monsù! Ma a lo sa chiel che sì,
al 6 ëd via Coni, i son naje mi?”

Il 6 di via Cuneo

Il 6 di via Cuneo è una casa vecchia
che neanche una volta era bella.
Dinnanzi al portone, due bocce di cemento
riparavano il cantone dalle crepe fatte dai carretti
che entravano e caricavano gli scarti dei metalli
da quella officina, là in fondo alla corte,
una corte con le ringhiere piantate in acciaio
battuto.

Al centro di questo cortile, se tu alzi gli occhi
vedi gli stendini, carichi di bucato spesso con
tanti rattoppi.
Su ogni balcone c’è un paio di alloggi
e un bagno in comune; non ci sono bambini,
c’è solo tanto rumore e odore di frittata.
Ed è proprio lì, in fondo al primo piano, che
sono nato io.

Guardo i balconi con quelle ringhiere cariche
di panni stesi,
là in fondo al cortile c’è il finimondo che fa
l’officina
e il cielo lassù nell’aria sembra un tendone
d’un grigio così sporco che grida: “Lavami”.
Mi mette vergogna! Vergogna … ma di cosa?

D’esser nato qui, in mezzo a questo cortile…
in quelle due stanze con il bagno in comune,
dove quasi hai paura che ci sia qualcuno
che ancora si ricorda che io sono nato qui,
paura che passi qualcuno che mi conosca,
dover chiedere scusa, dovergli raccontare
il percome, il perchè, che i miei erano poveri
Mi sale una tristezza e mi viene da piangere.

Ma poi alzo gli occhi lassù al primo piano,
e vedo mia mamma… ride e mi fa ciao,
così, con le mani: allora mi è venuta voglia
di correre nella strada, fermare il primo
che passa e gridare: “Signore! Ma lo sa lei che qui,
al 6 di via Cuneo, sono nato io?”

Je n. 6 de strato Cuneo

Je n. 6 de strato Cuneo estas malnova domo
kiu eĉ tiam ne estis bela.
Antaŭ la pordego, du cementaj globoj
ŝirmis la angulon kontraŭ fendoj kaŭzotaj de
ĉaretoj
enirantaj kaj ŝarĝantaj metalajn forĵetpecojn
el tiu mekanika laborejo, tie funde en la korto,
korto kun balustradoj enfiksitaj en forĝita fero.

En la centro de ĉi tiu korto, se vi ĉielen levas la
okulojn,
vi vidas sekigrakojn, plenŝarĝajn je tolaĵoj, ofte
multflikaj.
Sur ĉiu balkono estas duo da loĝejoj
kaj banejo kunpartigata; geinfanoj ne estas,
nur tiom da bruo kaj odoro je omleto.
Kaj ĝuste tie, funde al la unua etaĝo, naskiĝis mi.

Mi rigardas la balkonojn kun tiuj parapetoj,
je etenditaj tolaĵoj plenaj,
tie fundkorte okazas brua ĥaoso, estigita
de la laborejo,
kaj supre tie en la aero, la ĉielo ŝajnas kurteno,
tiom griza kaj fia, ke ĝi petegas: “Lavu min”.
Ĝi hontigas min! Sed hontiĝo… pro kio?

Pro mia ĉi tiea naskiĝo, en ĉi tiu korto…
en tiuj du ĉambroj kun komunuza banejo,
kie kvazaŭ mi timas ke estu ankoraŭ iu
memoranta ke ĉi tie mi naskiĝis,
timo ke iu, ĉi tie paŝante, povu rekoni min,
min devigante pardonpeti kaj rakonti
ĉiujn detalojn, ke gepatorj ja estis malriĉaj.
Pliiĝas melankolio, kaj mi estas ploronta.

Sed poste, al supro mi levas okulojn, al unua etaĝo,
Kaj mi vidas mian patrinon… ŝi ridas kaj eldiras
rapidan ĝison,
tiel, per siaj manoj: tiam mi ekdeziras
kuri al strato, haltigi la unuan pasanton
kaj krii: “Sinjoro! Ĉu vi scias, ke ĉi tie,
je n. 6 de strato Cuneo, naskiĝis mi, ja?”


supra bildofonto: https://haikusedutisottolaluna.wordpress.com/2015/03/15/576-haiku-dautore-in-piemontese-marco-tomatis-ci-parla-di-carlo-regis/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s